طراحی مفهومی‌چیست و چه کاربردهایی دارد؟ به همراه نمونه‌کار

طراحی مفهومی‌در طراحی گرافیک چیست؟
طراحی مفهومی‌در طراحی گرافیک و نمونه‌هایی از آن.

چگونه باید به یک ایده ناب رسید؟ یا بهتر است بگوییم چگونه می‌توان یک ایده طراحی کرد؟ شاید در نگاهی اول این موضوع برای شما بی معنی باشد، ولی با توجه به ماهیت طراحی و ارتباط تصویری (یا همان طراحی گرافیک) مشاهده خواهید کرد که هدف اصلی از این حرفه «انتقال یک پیام» است. این به معنای آن است که برای انتقال یک پیام موثر از طریق تصویر و برند، باید از طریق «طراحی مفهومی» به یک ایده ناب که پایه و اساس کار شما را تشکیل می‌دهد برسید.

این مقاله به تعریف و روند خلق ایده و یا همان «طراحی مفهومی» می‌پردازد که با ارائه نمونه‌کارهایی در درک آسان‌تر این موضوع به شمار کمک خواهد کرد.

  • مطالبی که در این مقاله خواهید خواند:

طراحی مفهومی‌چیست؟

طراحی مفهومی‌چارچوبی است برای دستیابی به ایده تشکیل دهنده و پایه و اساس یک طرح، و برنامه‌ریزی در خصوص چگونگی نمایش این ایده به صورت بصری. این موضوع در ارتباط نزدیک با «هنر مفهومی» یا همان Concept Art است که در هنگام طراحی یک فیلم و یا بازی کامپیوتری بسیار از آن استفاده می‌شود و منتقل کننده ایده اصلی هنرمند و چشم انداز وی از نتیجه نهایی محصول مورد نظر خود است.

هنر مفهومی‌اغلب با پرهیز از جزئیات و دقت بسیار طراحی شده و متمرکز است بر ایده کلی پشت طرح و محصول نهایی. به همین ترتیب، اصطلاح طراحی مفهومی‌نیز به ایده، مفهوم و هدف کلی از محصول نهایی طراخی گفته می‌شود. طرح‌ها در حالت کلی بر اساس دو عامل اصلی ارزیابی و سنجیده می‌شوند: 1) ایده و مفهوم 2) نحوه اجرا. بنابرین، در هنگام طراحی، نه تنها تکنیک و نحوه اجرای کار شما حائز اهمیت است، بلکه باید ایده و مفهوم پشت آن نیز ارزنده و قابل ستایش باشد.

برای مثال، در تصویر زیر هر دو طرح – هرچند که به طرق مختلفی اجرا شده‌اند – ولی منتقل کننده یک ایده و مفهوم خاص هستند.

طراحی مفهومی‌یکسان و اجرای متفاوت در طراحی گرافیک
طراحی مفهومی‌یکسان و اجرای متفاوت در طراحی گرافیک رابط بصری

نکته قابل توجه این است که این دو معیار، یعنی ایده و نحوه اجرای آن، در ارتباط مستقیم با یکدیگر هستند و یکی بدون دیگری معنایی ندارد. برای مثال، ممکن است طرحی به نحوی بسیار زیبا اجرا شده باشد ولی هیچ ایده خاصی پشت آن نباشد. هرچند که در نگاه اول چنین طرحی توجه شما را جلب خواهد کرد، ولی میزان تاثیرگذاری آن در بلندمدت بسیار ناچیز خواهد بود و بنابرین از ارزش مفهومی‌چندانی برخوردار نخواهد بود.

هدف از طراحی مفهومی

هدف اصلی از Conceptual Design یا همان طراحی مفهومی‌شکل‌دهی و به تصویر کشیدن یک ایده است. در راستای رسیدن به چنین هدفی، سه وجهه اصلی باید مد نظر قرار گیرند:

دستیابی و برقراری پایه و اساس منطق کار

حرفه‌های هنری اغلب تمایل دارند تا توسط احساسات و ذوق هنری هدایت و کنترل شوند. چه مشغول طراحی یک لوگو باشید و چه طراحی رابط کاربری یک نرم افزار، طراحی باید منتقل کننده پیامی‌بزرگتر و شاید یک فلسفه ذهنی باشد – و پس از آن مباحث زیبایی‌شناختی مطرح می‌شوند. طراحی مفهومی‌پایه و اساسی است که «چرایی» و «چگونگی» کار را شکل بخشیده و آن را در قالب یک چارچوب فکری پیاده می‌کند.

طراحی مفهومی‌باعث پر شدن شکاف موجود میان تصورات، ایده و پیام می‌شود.

آفرینش یک زبان طراحی

از آنجایی که یک «مفهوم» اساسا یک «ایده» است، طراحان باید به پر کردن شکاف موجود میان «ایده و پیام خام» و «مشخصه‌های بصری» بپردازند. زبان طراحی به استفاده صحیح از عناصر طراحی برای خلق طرح‌هایی می‌انجامد که منجر به شکل‌گیری معنا می‌شوند.

دستیابی به اصالت

حرفه طراحی مانند سایر حرفه‌های هنری، دارای پیشینه‌ای کهن است – و همانطور که پیش‌تر گفته شده است: «هیچ چیز دارای اصالت کامل نیست».

بنابرین طراحان تنها بر خلاقیت هنرمندان پیش از خود می‌افزایند. ولی این به معنای آن نیست که یک طراح نباید هی تلاشی برای اصالت اثر خود بکند. وظیفه طراح آن است که با اتکا با کار هنرمندان بزرگ پیش از خود، در راستای خلق ایده جدید تلاش کند. مهم‌ترین مرحله‌ای که به منجر به اصالت اثر خلق شده می‌گردد، مرحله ایده‌پردازی طرح است.

رویکرد طراحی مفهومی

حال که به معنا و هدف طراحی مفهومی‌پی برده‌ایم، می‌توانیم در مورد چگونگی انجام آن صحبت کنیم. در حالت کلی این رویکرد به چهار مرحله تقسیم می‌شود که در این مقاله به شرح آن پرداخته‌ایم. نکته شایان ذکر آن است که باید بدانیم این چهار مرحله هیچ ترتیب خاصی نداشته و لازم به رعایت آن‌ها به ترتیب نیست. با هر ترتیبی که می‌‌خواهید از این مراحل استفاده کنید، ولی نکته مهم ان است که همه این گام‌ها را در روند خلق ایده و پیش از اغاز به طراحی با جزئیات طی کنید.

تعریف

اولین گام در شروع به امر طراحی طرح این پرسش است که «چرا انجام این پروژه ضروری است؟» «هدف خاص این پروژه طراحی چیست و چه مسئله‌ای را می‌خواهد حل کند؟»

طرح و تعریف مسئله ممکن است سخت‌تر از آن چیزی باشد که در نگاه اول به نظر می‌رسد. یکی از تکنیک‌های رسیدن به تعریفی دقیق از مسئله پرسیدن سوال «چرا» در مورد پاسخ‌هایی است که به سوالات بالا می‌‌دهید. این امر باعث می‌شود تا پس از پرسیدن چند سوال دقیق‌تر از خود، به ریشه مسئله دست یابید.

تحقیق

هر طرحی در یک فضای خاص جای می‌گیرد. این فضا ممکن است دیجیتال و یا فیزیکی باشد. بنابرین، در هنگام طراحی هر ایده‌ای ابتدا باید در خصوص بستر و زمینه‌ای که ان طرح قرار است در آن‌جا جای بگیرد تحقیق کرد.

چنین کاری ممکن است با استفاده از تحقیقات کتابخانه‌ای، میدانی، پرس و جو و یا حتی طبق مصاحبه‌هایی با مشتریان خود صورت گیرند. پیش از شروع به کار از خود بپرسید که «چه کسانی با این طرح تعامل خواهند داشت؟» «هویت برند چیست؟ تاریخچه و هدف آن چیست؟» در مرحله نهایی، باید به تحقیق در خصوص کار دیگر طراحان و نمونه‌کارهای آنان بپردازید تا از ایده‌های آن‌ها الهام بگیرید.

ایده‌پردازی لفظی

مفاهیم اساسا تفکرات ما هستند. یا به عبارتی دیگر، می‌توان گفت که مفاهیم، کلماتی پراکنده در ذهن ما هستند. برای تبدیل این تفکرات به طرح، گام اول بر زبان آوردن و یا حتی به اشتراک گذاشتن آن‌هاست. این امر به روش «طوفان ذهنی» یا Brainstorming نیز معروف است.

برای شروع به این کار می‌توانید پس از تعریف مسئله، یک فهرست از ایده‌ها و راه‌حل‌های خود را بر روی کاغذ – چه به صورت متنی و چه گفتاری – بیاورید. نکته مهم در این روند آن است که پاسخ‌های شما نیازی به جزئیات و تفکر بسیار زیاد ندارد، و باید به سرعت مطرح شوند.

در طراحی گرافیک و اغلب در طراحی لوگو، نام برند منشا الهام و ایده‌پردازی برای طراحی مفهومی‌و طراحی نهایی است.

ایده‌پردازی بصری

پس از انجام تمامی‌این مراحل، باید ایده‌های خود را از حالت ذهنی و متنی، به تصاویر و ایده‌های بصری تبدیل کنید. یکی از رایج‌ترین روش‌های ایده‌پردازی اولیه در طراحی استفاده از تکنیک اسکیس و یا طرحواره است. در مقاله مربوط به اسکیس‌در طراحی گرافیک می‌توانید در مورد چگونگی ایده‌پردازی با استفاده از این ابزار مطالعه نمایید.

در زیر نمونه‌ای از ایده‌پردازی برای طراحی کاراکتر را مشاهده می‌کنید که با استفاد هاز روش اسکیس ارائه شده است.

طراحی مفهومی‌روشی است برای رویاپردازی! ولی با رعایت یک چارچوب کلی در هنگام این کار، می‌توانید از این روش به عنوان راهکاری خلاقانه برای حل مسائل طراحی خود استفاده نمایید.

برای مشاهده آموزش‌ها و نمونه‌کارهای بیشتر به صفحه اینستاگرام آپگراف رجوع کنید.

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

به بالای صفحه بردن